Panta Rhei: zo regulier mogelijk, zo speciaal als nodig
Sinds augustus 2024 staat Marieke Wijnbergen aan het hoofd van het Panta Rhei College, een cluster 4-school voor havo/vwo-leerlingen in Enschede. Na haar eerdere ervaring als afdelingsleider op een havo binnen het speciaal onderwijs in Assen, was de vacature bij Panta Rhei precies wat ze zocht: een kleinschalige school, een doelgroep die haar aanspreekt én de combinatie van havo met vwo – uniek in deze regio.
Het speciaal onderwijs past haar als een jas. ‘Ik vind deze leerlingen ontzettend leuk. Ze zijn – soms pijnlijk confronterend – eerlijk, maar altijd puur, en hebben simpelweg net wat extra’s nodig. Als je het dan als school voor elkaar krijgt dat ze groeien, dan geeft dat enorm veel voldoening.’
Zo regulier mogelijk, zo speciaal als nodig
Panta Rhei biedt speciaal onderwijs aan leerlingen met psychiatrische of gedragsproblematiek, veelal met een autismespectrumstoornis. De school focust op de onderbouw van havo en vwo en heeft een duidelijke missie: leerlingen voorbereiden op een terugkeer naar het regulier onderwijs.
‘We hebben hier kleine klassen, gemiddeld twaalf leerlingen,’ vertelt Marieke. ‘Maar verder lijkt het zoveel mogelijk op een gewone middelbare school. Elk uur een ander vak, een andere docent en een ander lokaal.’ Dat is een bewuste keuze, zegt ze. ‘Met deze aanpak bereiden we leerlingen heel concreet voor op de overstap naar regulier onderwijs. Voor wie (nog) niet mee kan in dat ritme, is er ruimte voor maatwerk. We hebben bijvoorbeeld een studiestilteruimte waar altijd een collega aanwezig is. Maar vaak genoeg is een “Kom op, je kan het” voldoende om het verschil maken.’
Rust door structuur is voor iedereen goed
Een van de belangrijkste thema’s binnen Panta Rhei is gedragscultuur. De school heeft daarin duidelijke routines afgesproken. ‘Hoe je de les binnenkomt? Dat gaat bij iedere docent op precies dezelfde manier. Net als hoe je het lokaal verlaat.’ Het klinkt misschien als een detail, maar juist daarin schuilt de kracht. Marieke legt uit: ‘We hebben het echt over de kleinste dingen om rust te creëren: tel je als docent 1, 2, 3 als je om stilte vraagt of tel je af: 3, 2, 1? Als je daar één lijn in trekt, wordt het voor leerlingen een automatisme dat hun werkgeheugen niet belast. De ruimte die daardoor ontstaat kunnen ze gebruiken om te leren.’ Deze duidelijke en voorspelbare werkwijze is overigens niet alleen prettig voor leerlingen met een autismespectrumstoornis. ‘Wat voor sommige leerlingen essentieel is, is vaak voor heel veel leerlingen goed.’
Vanuit vertrouwen werken aan meer ruimte
Een ander actueel thema’s binnen de school is formatief handelen. ‘We willen natuurlijk dat alle leerlingen leren, en we geven hier les vanuit de overtuiging dat alle leerlingen ook kúnnen leren wat wij aanbieden,’ vertelt Marieke. ‘Maar dan moet je wel goed weten: wat moeten ze leren, hoe volg je of ze dat ook doen, wat doen we als het nog niet lukt, en wat als het juist al gelukt is vóór je begint? Het zijn vragen die we moeten kunnen beantwoorden om ervoor te zorgen dat iedereen groeit.’
Leren van anderen – en relativeren
Waar Marieke zelf haar inspiratie vandaan haalt? Vooral bij andere scholen in binnen- en buitenland. Ze geeft als voorbeeld de Michaela Community School in Londen. ‘Daar werken ze met een uitdagende populatie, maar boeken ze geweldige resultaten dankzij een sterke gedragscultuur en hoge verwachtingen. Dat geeft me het gevoel: als het daar kan, kan het hier ook.’ Maar inspiratie vindt ze ook in kleine dingen . ‘Soms zie je iets slims op een andere school en denk je: hé, dat kunnen wij ook doen.’ En een kijkje in de keuken van een andere school helpt haar ook relativeren. ‘Soms zie je hier gedrag waarvan je denkt: dit hoort bij de problematiek. Maar dan zie je op een reguliere school precies hetzelfde en blijkt het gewoon pubergedrag te zijn’, lacht ze.
Trots en tevreden, maar niet klaar
Nu het eind van het schooljaar in zicht is, voelt Panta Rhei nog steeds als de juiste plek voor Marieke. ‘Ik ben nog altijd heel blij met mijn keuze. Het team is fantastisch: open, professioneel en betrokken, en de leerlingen zijn geweldig. En’, voegt ze daaraan toe‘, natuurlijk kan er altijd iets beter, maar er is hier niets waarvan ik denk: dit moet honderd procent anders. We zijn op de goede weg en lekker in beweging.’