Achteroverleunen is er niet bij op de ISK
Bij de Internationale Schakelklassen (ISK) van Het Stedelijk Lyceum is crisismanagement een vast gegeven. Zo werden ze afgelopen februari ingeschakeld om een onderwijsplek te bieden aan een groep twaalf tot achttienjarigen die tijdelijk op/bij Vliegveld Twente verblijven. Bij een dergelijke situatie treden gelijk allerlei zaken in werking: intakegesprekken worden ingepland, roosters gewijzigd, docenten aangetrokken en klassen verhuisd naar andere locaties. ‘Er verandert hier continu wat en dat vraagt veel flexibiliteit van het docententeam en ondersteuningsteam’, vertellen locatieleider Maaike van Wijck en teamleider ondersteuning Annemarie de Jong ‘maar een goed welkom is allesbepalend voor deze kinderen.’
Een kwestie van doen
‘Wij staan voor een dynamische uitdaging’, vervolgt Maaike. ‘Je kunt het vergelijken met een zij-instromer op een reguliere school, maar dan niet één of enkele keren per jaar, maar het hele jaar door én met een nog onbekend leerniveau. Vandaag hebben we zes intakes, over twee weken start er misschien een nieuwe groep en over niet al te lange tijd melden zich ongetwijfeld nieuwe vluchtelingen vanuit Oekraïne. Het is hard werken om de organisatie sluitend te krijgen. Je kunt je wel voorstellen hoe blij ik ben met onze docenten die simpelweg reageren met: we gaan dit gewoon doen.’
Observatiegroepen en leerroutes
‘Voor de kinderen die hier in februari kwamen, hebben we twee observatiegroepen gemaakt. We bekijken dan in acht weken welk niveau ze daadwerkelijk hebben. Na de observatieklas plaatsen we de leerlingen in een van de drie leerroutes; welke dat is, is afhankelijk van leeftijd, taalniveau en cognitie. Daarnaast bekijken we welke leervoorwaarden een kind nodig heeft om goed te kunnen landen hier. Een veilige landing is heel belangrijk. Weliswaar geldt: hoe sneller je ze onderdompelt, hoe eerder ze de taal oppakken. Maar dan moet die veilige landing wel geweest zijn. We krijgen jaren later vaak nog te horen hoeveel dat allereerste moment heeft betekend; die mevrouw met krullen die hen opwachtte in de deuropening en bij wie ze zich al snel thuisvoelden. Of die warme handdruk en het vriendelijke gezicht dat hen welkom heette en bij wie ze vervolgens elke dag terecht konden met vragen of voor begeleiding.’
Over ondersteuning & veerkracht
Annemarie: ‘Kenmerkend voor onze leerroutes is het aantal uren Nederlandse les. Het vak Nederlands is ook meer uitgesplitst in lezen, luisteren, spreken, schrijven enzovoort. Uiteindelijk proberen we een leerling in twee, maximaal drie jaar tijd klaar te stomen voor de vervolgstap in het VO of soms ook het mbo. Intern zijn we erg gefocust op de Nederlandse taal, maar ook op burgerschap en het creëren van die veilige omgeving. Kijk bijvoorbeeld naar wat er gebeurt in Oekraïne; 70-80 procent van onze leerlingen komt uit een vergelijkbare omgeving. Naast die interne focus zijn we ook gespitst op een goede samenwerking met collega’s op andere scholen. Na het schakelen – naar een reguliere school – is namelijk nog steeds ondersteuning nodig, net als bij iemand met dyslexie. Het onder de knie krijgen van de Nederlandse taal duurt gemiddeld zes jaar, dus er is echt nog werk aan de winkel. Veel van deze kinderen zijn trouwens een aanwinst voor de klas. Ze hebben vaak een enorme veerkracht en zijn dankbaar en blij dat ze onderwijs mogen volgen in Nederland. De meeste scholen zijn daarom heel blij met een nieuwkomer in de klas.’
Tip: benut de mogelijkheden die er zijn
Maaike: ‘Dat scholen af en toe denken: hoe ga ik dit aanpakken, snappen we best. Daarom zitten er op elke locatie van Het Stedelijk een NT2-coördinator en een taalcoördinator. En zij kunnen met hun vragen weer terecht bij onze NT2-expert. Ook scholen buiten onze scholengemeenschap zijn trouwens welkom om bij ons aan te kloppen met vragen. Er zijn wettelijke regels voor NT2-leerlingen, bijvoorbeeld dat ze meer tijd krijgen bij examens. Het loont om daar eens naar te kijken. En het LOWAN ondersteunt scholen met nieuwkomers, bijvoorbeeld met de folder O jee, een NT2-leerling in de klas. Dit is een NT2-handreiking voor docenten in het VO en mbo.
Maar misschien wel het allerbelangrijkste is dat je als school inzet op vroegsignalering: hoe zorg je nu dat je al je leerlingen, zowel NT1 als NT2, goed in beeld hebt en dat je samen goed onderwijs geeft. Dat realiseren we bij de ISK door te beginnen met een goede observatieperiode, door een warme overdracht richting de school waarnaar de leerling uitstroomt en door de deur open te zetten voor iedereen die ergens tegenaan loopt in het lesgeven aan NT2’ers.’