HB-conferentie, flashback
‘Super interessant!’ ‘Een dag van verwondering’ en ‘Er was veel herkenning’. Het zijn slechts enkele reacties op de hoogbegaafdheidsconferentie die de Samenwerkingsverbanden voor Passend Onderwijs PO en VO organiseerden in het laatste kwartaal van 2022. We praten na met drie onderwijsprofessionals die erbij waren: Brenda Broekman, Rozalien Slag en Rik Leushuis. Kon je er, om wat voor reden ook, niet bij zijn? Na het lezen van deze terugblik, gaat je dat vast niet nog een keer gebeuren.
Waarom wilde je de conferentie absoluut niet missen?
Brenda antwoordt als eerste. Ze is teamleider onderbouw op Lyceum de Grundel en rondde in het najaar de opleiding tot specialist Hoogbegaafdheid af. ‘Het thema van de conferentie Het label Hoogbegaafdheid voorbij trok me gelijk. Het leek me daarnaast een mooie gelegenheid om in deze regio mensen te ontmoeten die ook met dit onderwerp bezig zijn.’ Ook IB’er Rozalien meldde zich gelijk aan. ‘Wij zien binnen onze school, basisschool Liduina in Lonneker, veel kinderen met meer- of hoogbegaafdheid. En heel eerlijk: hen begeleiden is best een puzzel. Ik zie bovendien vanuit mijn voorzitterschap bij de Commissie Arrangementen van het Samenwerkingsverband kinderen bij wie het speciaal onderwijs in beeld komt vanwege hun gedrag. Maar kijk je naar hun intelligentie dan zijn ze juist meer- of hoogbegaafd. Zeg het dan maar. Dat is echt een lastig spanningsveld.’ Rik sluit zich daarbij aan. Hij is docent Nederlands en begeleidt atheneum-plus-leerlingen. Rik voegt verder toe: ‘De individuele leerbehoefte van een leerling is altijd specifiek. Ik probeer daarom een rugzak vol interacties te verzamelen zodat ik een breed palet ontwikkel waaruit ik kan kiezen. Ik ben lerende en zoekende om vooral ook van de kinderen zelf te horen wat ze nodig hebben. Deze conferentie leek (en bleek) een hele rijke bron van informatie.’
Welke impact had de keynote op jullie?
De keynote werd gegeven door Desirée Houkema, een ervaringsdeskundige met een indrukwekkende staat van dienst. Desirée is managing director bij het National Talent Centre of the Netherlands (NTCN), ECHA-specialist, psycholoog en heeft haar eigen praktijk (Hoog)begaafdheid In-Zicht. In de regio Arnhem-Nijmegen faciliteert ze bovendien het Peers4Parents Programma. Desirée richtte zich in haar verhaal op de innerlijke belevingswereld bij begaafdheid. Brenda: ‘Wat mij enorm aansprak en aangreep was haar persoonlijke verhaal. Ik heb in al mijn onderwijsjaren vaak genoeg naar een leerling gekeken en gedacht: Het onderwijs past jou niet, maar ik kon het ook niet voor hem of haar veranderen. Uit haar keynote kwam naar voren dat dit een leerling enorm kan opbreken.’ Rozalien realiseerde zich daarnaast dat leerkrachten en docenten zich bovendien vooral richten op het cognitieve aanbod, op het didactische stuk. ‘Het is heel erg op het hoofd gestuurd. Desirée gaf helder het effect daarvan weer. Zo vertelde ze uit eigen ervaring dat ze weliswaar hoge cijfers haalde, maar “dat ook niemand iets anders van haar had verwacht.” De druk die we hoogbegaafde kinderen opleggen, lijkt me heel heftig.’ ‘Hoe mooi was het dus dat verschillende leerlingen zelf een stuk gefilmd hadden over hoe zij hun hoogbegaafdheid ervaren’, concludeert Rik. ‘Dat was een mooie illustratie bij het verhaal van Desiréé. Als mens en als onderwijsprofessional kreeg je echt een spiegel voorgehouden.’
Welke workshop is je het meest bijgebleven?
Dat zijn er twee. De workshop Positieve en groeimindset bij leerlingen en
onderwijsprofessionals van Petra Spithost en de interactieve inspiratiesessie van Albert Kaput: Minder MIS en meer MATCH voor vastlopende leerlingen met kenmerken van begaafdheid. Brenda: ‘Petra kon uit eigen ervaringen putten en liet zien hoe je groei en ontwikkeling kunt realiseren door te kijken naar wat werkt, wat goed gaat en waarop verder gebouwd kan worden. En hoe je dat kunt aanpakken.’
Rozalien was vooral gegrepen door het verhaal van Albert. ‘Wat ik heel treffend vond, was zijn visie op drop-outs. De connotatie van die naam is heel zwaar beladen. Hij zei: “Deze kinderen gaan meestal later wel weer naar school. Als hun omgeving het niet-naar-school-gaan anders zou labelen, dan is dat helpend in het proces.” Rik volgde beide workshops. ‘Het verhaal van Petra was goed, maar had overeenkomsten met onderdelen van mijn studie. Dat was voor mij dus niet nieuw. Bij Albert moesten we bij een van de foto’s op de muur gaan staan en uitleggen waarom je daar stond. Ik koos een foto uit waarin ik mijzelf herkende in mijn derde studiejaar. Het bevestigde voor mij nog eens hoe belangrijk het is kennis en ervaringen te delen om elkaar zo verder te helpen.’
Welke tips pas je nu daadwerkelijk toe?
Brenda: ‘Ik vond het een eyeopener wat Desirée vertelde over peers, ontwikkelingsgelijken. Wij kunnen zo bezorgd zijn als een kind een klas overslaat, of het wel aansluiting vindt bij de oudere klasgenoten. Desirée benadrukte dat ontwikkelingsgelijken lang niet altijd leeftijdsgenoten zijn. Dat vond ik een interessante.’ Bij Rozalien op school wordt nu nagedacht over verrijking die breder is dan alleen op cognitief gebied. ‘We zijn ons met name aan het oriënteren of er handreikingen zijn om met deze kinderen in gesprek te gaan over grote levensvragen.’ Bij Rik ligt de focus vooral op het signaleren van deze leerlingen. ‘Bij ons op school willen we graag nog meer aan de slag op dit vlak. Hoe herken ik een hoogbegaafde leerling aan het werk of het gedrag dat hij/zij laat zien of de afwezigheid daarvan? En welke faciliteiten kunnen we bieden anders dan ons klassikale, frontale systeem? Je ziet toch vaak dat docenten wel bereidt zijn lesstof te schrappen of te wijzigen, maar ook bang zijn om hun programma los te laten. Dus meer kennis, meer ervaring en meer met elkaar delen, dat gaat echt helpen.’
Wil je meer weten over meer- en/of hoogbegaafdheid in de klas? Stel je vragen aan de contactpersoon hoogbegaafdheid op je eigen school.