Mijn blik en ik
Iedere VO-school zal het herkennen: de impact van de coronapandemie op het welzijn van jongeren is nog dagelijks zichtbaar. Dat merken ook Wilma, Karen en Lianne, trainers bij het Expertisecentrum van het Bonhoeffer College. Wilma: ‘Wij trainen leerlingen op het gebied van faalangst, omgaan met agressie, emotieregulatie enzovoort en trainen ook docenten om hun handelingsrepertoire te verbreden. In de afgelopen jaren zagen we dat corona de behoefte bij leerlingen verontrustend liet stijgen, méér dan we aankonden. Daarom besloten we iets te ontwikkelen waarmee we vrij eenvoudig ons bereik konden vergroten. Het resultaat daarvan is Mijn Blik en ik. En alles wijst erop dat we daarmee precies in de roos hebben geschoten.’
Even kort voorstellen
De drie trainers kunnen samen bogen op jarenlange ervaring én een frisse kijk op zaken. Wilma Ridderhof draait al 45 jaar mee in het onderwijs, waarvan 20 jaar op het Bonhoeffer, Karen Klein Bleumink zit al 30 jaar in het vak, waarvan 10 jaar op het Bonhoeffer, en Lianne Klein Gunnewiek heeft vorig jaar haar stage en eindonderzoek binnen het Expertisecentrum gedaan en brengt sinds begin dit schooljaar nieuwe kennis en een frisse, jeugdige blik in bij het trainersteam.
Het goede gesprek voeren
Karen: ‘In coronatijd trainden we via Teams. Wat gelijk opviel, was dat je dan het echte contact mist. Ook jongeren onderling voerden geen echte gesprekken meer met elkaar. Helaas kwamen die ook niet van de grond na corona. Zelfs niet op school. Het leerwerk moest hoognodig ingehaald worden, dus de prioriteiten lagen anders.’ Lianne vervolgt: ‘We gingen op zoek naar een manier om mentoren handvatten te geven waarmee ze eenvoudig en laagdrempelig zelf het goede gesprek met hun leerlingen konden voeren. En zo kwamen we uit bij Mijn Blik en ik. Mijn Blik refereert aan hoe ik naar de wereld kijk. En ik verwijst naar de zelfreflectie die ontstaat door het gesprek te voeren en input te krijgen van anderen.’
‘We bedachten vijf thema’s: armoede, eenzaamheid, grensoverschrijdend gedrag, perfectionisme en rotgevoel’, gaat Wilma verder. ‘Bij elk thema maakten we 40 kaartjes met daarop een stelling of een vraag. Een voorbeeld van een vraag is: Ontwijk je weleens een situatie die niet oké voelt? Daar kun je een uur over bomen met elkaar, maar zo niet, dan zijn er nog 39 kaartjes om het gesprek te vervolgen. Het grote voordeel is dat je meningen en standpunten kunt uitwisselen, maar als je niet wat wilt zeggen, dan heeft luisteren ook een functie. Zo speelt bij armoede schaamte vaak een rol. Het helpt dan als je een klasgenootje hoort zeggen: “Als mijn vriendin geen geld heeft, dan lappen wij toch met elkaar? Of: “Als je thuis moet rondkomen van een uitkering, dan is het toch logisch dat je naar de Voedselbank gaat?”’
Oordeelloos het gesprek leiden
In elk blik zit een korte handleiding. Hierin staan het doel, vier werkvormen, de gedragsregels en tips voor de gespreksleider. Die tips zijn echt nodig, legt Wilma uit: ‘De mentor heeft de taak het gesprek te leiden zonder zelf een mening te geven. Dat blijkt lastiger dan gedacht. We hebben daarom op twee locaties een workshop gegeven aan mentoren. Die zijn heel enthousiast ontvangen.’ Karen knikt: ‘Niet alleen vanwege de gesprekstechnieken, ze vonden ook de gesprekken zelf waardevol. Mijn Blik en ik is dus ook inzetbaar voor docenten, tijdens een teamdag of als je veel wisselingen hebt in je schoolteam. Je leert elkaar echt goed kennen.’
Signaleringsfunctie
‘Maar terug naar de klas: Mijn Blik en ik trekt onderwerpen uit de taboesfeer, maar heeft ook een signaleringsfunctie’, licht Lianne toe. ‘Stel dat je met je groep het blik grensoverschrijdend gedrag opentrekt en één leerling geeft steeds voorbeelden die zo concreet zijn dat ze uit eigen praktijk lijken te komen. Of je hebt het over rotgevoelens en een leerling stopt ineens de armen diep weg in de trui óf stroopt de mouwen juist op. Die leerling kun je dan later even apart nemen. In dat kader kan het handig zijn om de gesprekken samen met een andere leerkracht te voeren. Met z’n tweeën zie je meer dan alleen.’
Doorontwikkeling
‘Eerlijk gezegd zijn we nogal overdonderd door het enthousiasme waarmee Mijn Blik en ik is ontvangen’, bekent Karen. ‘Dat begon al bij onze schoolleider Julie Kuijpers. Toen we haar het idee voorlegden, kregen we gelijk toestemming om het te ontwikkelen. Toen Mijn Blik en ik eenmaal klaar was, liet ze het zien aan Greetje Sulimma − lid Centrale Directie van het Bonhoeffer College – die het op haar beurt weer meenam naar een convent van alle Carmel-scholen. Voor we het wisten stonden onze blikken al aan de andere kant van het land in verschillende klaslokalen.’
‘Ondertussen rolt de volgende serie blikken al bijna van de band’, gaat Lianne verder. ‘Tijdens de workshops werden verschillende nieuwe onderwerpen geopperd. Die hebben we gelijk opgepakt. De nieuwe serie bevat de onderwerpen: social media, verslaving, zelfbeeld, de gouden groep en komische keuzes. Die laatste is een blik vol dilemma’s met de nodige humor. De gouden groep is een ideaal blik om het schooljaar mee te beginnen of als er veel wisselingen zijn geweest in de groep. De leerlingen raken met dit blik bovendien op een leuke manier bekend met deze gesprekvorm. Trek je daarna een ander blik open met een zwaarder onderwerp, dan weten ze al hoe het werkt.’
‘Het gaat harder dan we hadden gedacht’, lacht Wilma, ‘maar hoe tof is het dat onze wens om binnen het Bonhoeffer College het bereik te vergroten, zo enthousiast is ontvangen. Hoe meer kinderen we daardoor zien en horen, hoe beter’.
Wil jij ook het goede gesprek voeren met je leerlingen?
Mijn Blik en ik is ontwikkeld voor een VO-brede inzet, van praktijkonderwijs tot en met het gymnasium. De blikken zijn bovendien gewoon te koop, ook als je geen Bonhoeffer-school bent. Stuur daarvoor een e-mail naar expertisecentrum@bc-enschede.nl en je ontvangt direct het bestelformulier. Mijn Blik en ik kost €15,- per blik. Ook de nieuwe serie onderwerpen kunnen al voor de zomervakantie worden besteld.
Heb je vragen: ook die stel je via bovengenoemd e-mailadres.