De wind draait: van schoolverzuim naar schoolaanwezigheid
In het Project Thuiszitters Twente richten we ons al enige tijd op het terugdringen van schoolverzuim. Maar landelijk is de wind aan het draaien en verschuift de focus naar schoolaanwezigheid. Het toont de noodzaak om ook te kijken naar jongeren die geoorloofd wegblijven van de lessen, en waar het verzuim net zo problematisch is als bij jongeren die ongeoorloofd verzuimen. Het gaat dan om jongeren die moeite hebben om naar school te gaan, geen sociaal netwerk hebben en geen stip op de horizon waar ze naartoe kunnen werken. Zij melden zich ziek, worden niet geregistreerd en krijgen daardoor niet de aandacht en hulp die ze nodig hebben.
Een brede aanpak ter stimulering van schoolaanwezigheid
Inmiddels hebben we een visie op schoolverzuim ontwikkeld, gebaseerd op (inter)nationaal wetenschappelijk onderzoek, die als onderlegger gaat dienen van de regionale verzuimaanpak voor zowel PO, VO als MBO (Brouwer-Borghuis en Grit, 2020). In die visie wordt niet alleen aandacht besteed aan curatieve oplossingen, maar ook nadrukkelijk gefocust op de preventie van schoolverzuim en de verbinding met ketenpartners.
Met ingang van dit schooljaar starten we daarom binnen het project Thuiszitters Twente met twee nieuwe initiatieven ter preventie van problematisch – geoorloofd én ongeoorloofd – schoolverzuim: een consultatieteam en de Proeftuin Schoolaanwezigheid. Samen met de Thuiszitterstafel stimuleren we zo vanuit verschillende ingangen de schoolaanwezigheid. Hieronder omschrijven we kort de doelen en hoe we te werk gaan.
Thuiszitterstafel
De Thuiszitterstafel richt zich op jongeren die al lange tijd thuis zitten en voor wie een doorbraak noodzakelijk is in het vinden van een passende (onderwijs)plek. We bepalen dan met verschillende ketenpartners welke middelen we inzetten om de leerling weer naar school te krijgen. De Thuiszitterstafel draait sinds december 2019. Wat opvalt is dat een groep thuiszitters nog onvoldoende in beeld komt. Het gaat dan om de leerlingen die geregistreerd staan als ‘geoorloofd, doch met wel degelijk problematisch verzuim’. In de komende periode gaan we binnen de beide samenwerkingsverbanden, samen met de leerplichtambtenaar, intensiever focussen op het aanmelden van deze casussen.
Inventarisatie
De inventarisatie van beschikbare aanpakken binnen beide samenwerkingsverbanden heeft ertoe geleid dat we een goed beeld hebben gekregen van hoe de scholen registreren en signaleren, hoe ze leerlingen begeleiden en hoe ze contact onderhouden met de ketenpartners. Ook de kritische noot ontbreekt niet: scholen geven duidelijk aan waar ze in het werkveld tegenaan lopen. De specialistische trajecten in de regio brengen we in beeld met behulp van interviews. En dagbestedingstrajecten voor jongeren met afstand tot onderwijs worden via een vragenlijst en belcontact bevraagd op hun werkwijze. Tot slot leggen we vast op welke wijze het aanbod vanuit jeugdhulpverlening jongeren binnen school kan helpen.
Dit alles samen zal een sociale kaart opleveren waarin op elk niveau een mogelijk passende oplossing voor leerlingen met schoolverzuim te vinden is.
Consultatieteam
Consultatie heeft een preventief doel: betere vroegsignalering van jongeren die risico lopen op problematisch schoolverzuim. Zie het als een helpdesk voor de hele keten rondom onderwijs. Onderwijsprofessionals, ouders/jongere, gemeente, leerplicht, jeugdgezondheidszorg en jeugdhulpverlening kunnen hier terecht met inhoudelijke of procesmatige vragen rondom ontluikend schoolverzuim. Een school heeft bijvoorbeeld een leerling die al weken verzuimt. De leerling is ziekgemeld, maar school vermoedt dat psychische klachten de reden zijn om niet naar school te komen. Wat te doen? Of: ouders zijn het niet eens met de aanpak op school en houden de leerling thuis. Wie kunnen we hiervoor inzetten en wat kunnen we procesmatig doen? Middels de consultatiefunctie willen we actief bijdragen aan kennisdeling en aan verbinding tussen alle betrokken partijen in de keten.
Proeftuin Schoolaanwezigheid
Na onze oproep hebben veel scholen zich aangemeld voor de Proeftuin Schoolaanwezigheid. Uit alle aanmeldingen selecteren we één VO-school per samenwerkingsverband. Samen met deze twee scholen ontwikkelen we een aanpak om met het schooleigen registratiesysteem de schoolaanwezigheid van de leerlingen te monitoren. Er wordt een schoolaanwezigheidsteam ingericht dat zich bezighoudt met de registratie en vroegsignalering van al het verzuim binnen de school. Is dat verzuim in kaart, dan opent dat de deur naar aanbevelingen op zowel school- en groepsniveau om schoolaanwezigheid te bevorderen, als op leerlingniveau om gerichte interventies in te zetten. Binnen de Proeftuin wordt ook een klankbordgroep gevormd van 3 VSO-scholen, om al doende de aanpak ook binnen het VSO werkbaar te maken.
Frederike Wassink is projectleider van het Project Thuiszitters Twente. Meer weten over het project of specifiek over de Thuiszitterstafel of het consultatieteam? Frederike is bereikbaar via f.wassink@swv2301.nl.